Uitleg Wet en Regelgeving Vogels

Welke vogels zijn wettelijk beschermd?

De Omgevingswet beschermt alle vogelsoorten die van nature in het wild in Nederland leven. Bij overlast aan gebouwen gaat het vrijwel altijd om deze soorten:

• Meeuwen — beschermd. Broeden op platte daken; het seizoen loopt tot eind september.
• Kauwen — beschermd. Nestelen in openingen in de dakvoet; bij woningen vooral april tot eind juli, bij bedrijfspanden het hele jaar.
• Eksters — beschermd. Broeden van maart tot eind juni, met voorkeur voor balkconstructies in overkappingen en bedrijfshallen.
• Visdiefjes — beschermd. Broeden op grinddaken; hier is altijd een omgevingsvergunning nodig voordat nestelplaatsen mogen worden afgesloten.

Er is één belangrijke uitzondering die in de praktijk vaak voor verwarring zorgt: de verwilderde stadsduif. Die is geen van nature in het wild levende inheemse soort en valt daarom niet onder de soortbescherming. Hetzelfde geldt voor exoten zoals de halsbandparkiet en voor gedomesticeerde vogels.

Ook onbeschermde vogels vallen onder de zorgplicht

Dat de stadsduif niet onder de soortbescherming valt, betekent niet dat er niets geldt. De Omgevingswet kent een algemene zorgplicht: iedereen moet voldoende zorg in acht nemen voor in het wild levende dieren en hun directe leefomgeving. Die zorgplicht geldt ook voor duiven, en ook voor exoten.

In de praktijk komt het hierop neer: ook waar de wet u niet verplicht een nest te ontzien, mag u dieren niet onnodig schade toebrengen of laten lijden. Een dakrand afsluiten terwijl er duiven achter zitten die er niet meer uit kunnen, is dus ook bij een onbeschermde soort geen verdedigbare handelwijze.

Wij hanteren daarom bij alle vogelsoorten dezelfde werkwijze, ongeacht of de wet dat voor die specifieke soort voorschrijft.

Wat mag wel en wat mag niet bij vogeloverlast?

De Omgevingswet werkt voor beschermde soorten volgens het principe “nee, tenzij”: schadelijke handelingen zijn verboden, tenzij daarvoor een uitzondering is gemaakt. Vertaald naar de praktijk van vogeloverlast aan gebouwen:

Wat niet mag:

• Een nest dat in gebruik is verwijderen, verplaatsen of verstoren.
• Vogels doden, vangen of opzettelijk verontrusten.
• Een ruimte afsluiten waarin zich nog vogels, eieren of jongen bevinden.

Wat wel mag:

• Voorkomen dat vogels zich vestigen, door de locatie ongeschikt te maken als zit- of nestplaats.
• Vogelwering plaatsen op plekken die op dat moment niet in gebruik zijn als nestplaats.
• Preventief vogelwering aanbrengen bij nieuwbouw en renovatie, vóórdat vogels een pand in gebruik nemen.

Het onderscheid is dus niet of u iets doet, maar wanneer en hoe. Wie op tijd ingrijpt, voordat er wordt genesteld, heeft in de regel alle ruimte. Wie wacht tot er jongen zitten, moet wachten tot die zijn uitgevlogen.

Wanneer is een vergunning nodig?

Voor het plaatsen van vogelwering op plekken die niet als nestplaats in gebruik zijn, is doorgaans geen vergunning nodig. Dat geldt voor het overgrote deel van onze opdrachten: vogelpinnen op dakranden, netten onder overkappingen, gootdrain onder dakpannen.

Het ligt anders wanneer een bestaande nestelplaats van een beschermde soort definitief wordt afgesloten. Bij visdiefjes is een omgevingsvergunning altijd vereist voordat nestelplaatsen mogen worden dichtgemaakt. Ook bij andere beschermde soorten kan een vergunning of ontheffing nodig zijn, afhankelijk van de soort en de situatie.

Het bevoegd gezag ligt meestal bij de provincie of de regionale omgevingsdienst. Wij beoordelen bij de inspectie of uw situatie vergunning plichtig is en wijzen u erop als dat zo is, vóórdat er werk wordt uitgevoerd. Wij zijn geen juridisch adviseur: bij twijfel verwijzen wij naar het bevoegd gezag of naar een ecologisch adviesbureau.

Wij sluiten nooit vogels op!

Dutch Bird Control werkt honderd procent vogelvriendelijk, en dat is bij ons geen slogan maar een werkinstructie. Voordat wij een dakvoet, compleet dak, overkapping of andere ruimte afsluiten, controleren wij altijd of er geen vogels aanwezig zijn. Treffen wij eieren of jongen aan, dan leggen wij het werk direct stil. Wij maken de installatie pas af zodra de jongen zijn uitgevlogen en het nest uit zichzelf is verlaten.

Dat kost ons soms een extra bezoek en een latere oplevering. Wij vinden dat vanzelfsprekend: wij weren vogels, wij brengen ze geen schade toe. Wij doen dit ook bij soorten waarvoor de wet het niet voorschrijft, zoals de stadsduif — daar is het onze eigen keuze en niet de wet die ons dwingt.

Voor u als opdrachtgever betekent het bovendien zekerheid. Er blijft nooit een dier ingesloten achter, met alle stankoverlast, klachten van omwonenden en aansprakelijkheid die daaruit voortkomen.

Hoe wij de regels in de praktijk toepassen

Waarom kiezen voor Dutch Bird Control?

Veelgestelde vragen over wet- en regelgeving bij vogeloverlast

Mag ik een vogelnest van mijn gebouw verwijderen?

Niet zolang het nest in gebruik is. Bij beschermde soorten is het verwijderen of verstoren van een nest in gebruik verboden. Zodra de jongen zijn uitgevlogen en het nest uit zichzelf is verlaten, mag de plek worden afgesloten om terugkeer te voorkomen. Bij twijfel over de status van een nest adviseren wij altijd eerst te laten inspecteren.

Zijn duiven wettelijk beschermd?

De verwilderde stadsduif niet. Die geldt niet als een van nature in het wild levende inheemse soort en valt daarom buiten de soortbescherming. Wel valt de stadsduif onder de algemene zorgplicht van de Omgevingswet, die bepaalt dat u voldoende zorg in acht moet nemen voor in het wild levende dieren. Wij behandelen duiven daarom precies zoals beschermde soorten.

Welke wet geldt er nu — de Wet natuurbescherming of de Omgevingswet?

De Omgevingswet. Per 1 januari 2024 is de Wet natuurbescherming daarin opgegaan, samen met een groot aantal andere wetten op het gebied van bouwen, milieu, ruimtelijke ordening en natuur. Voor de bescherming van vogels is inhoudelijk weinig veranderd; teksten die nog naar de Wet natuurbescherming verwijzen, zijn verouderd.

Mag vogelwering tijdens het broedseizoen worden geplaatst?

Dat hangt af van de plek. Op een dakrand waar alleen wordt gezeten en niet genesteld, kan doorgaans het hele jaar door worden gewerkt. Wordt er op de betreffende plek genesteld, dan stemmen wij de planning af op de broedperiode en werken wij pas verder nadat de jongen zijn uitgevlogen.

Heb ik een vergunning nodig voor vogelwering?

Voor het overgrote deel van de installaties niet. Wordt er een bestaande nestelplaats van een beschermde soort definitief afgesloten, dan kan een omgevingsvergunning nodig zijn. Bij visdiefjes is die altijd vereist. Wij beoordelen dit tijdens de inspectie en melden het vóórdat de offerte wordt uitgebracht.

Wie is aansprakelijk als er vogels ingesloten raken?

Als eigenaar of beheerder van het gebouw bent u de partij die daarop wordt aangesproken, ook wanneer het werk door een derde is uitgevoerd. Naast de juridische kant levert het praktische problemen op: stankoverlast, klachten van omwonenden en vervolgschade. Dat is de reden dat wij vóór het afsluiten altijd controleren.

Wat is het verschil tussen vogels weren en vogels bestrijden?

Weren betekent een locatie ongeschikt maken als zit- of nestplaats, zodat de vogel elders gaat zitten. Bestrijden richt zich op de vogel zelf. Dutch Bird Control weert uitsluitend. Al onze systemen zijn erop gericht dat de vogel de plek niet meer kan gebruiken, zonder dat het dier schade oploopt.

Vragen over de regels in uw situatie?